• Webdien.com - Cầu nối dân điện


    1. [HOT] - Webdien đang tuyển các vị trí quản lý cao cấp

      ntech.com.vn

  • Trang 1 của 2 12 CuốiCuối
    Kết quả 1 đến 10 của 12
    1. #1
      Tham gia
      30-05-2008
      Địa chỉ
      Cung trăng
      Bài viết
      2,497
      Cảm ơn
      1,184
      Được cảm ơn 3,898 lần, trong 1,468 bài

      Mặc định Vật lý, toán học và âm nhạc.

      Loạt bài này QT viết ở diễn đàn VNN nhiều năm trước. Bây giờ quên chẳng nhớ rõ mình viết gì, bao nhiêu. Đành cặm cụi nhớ lại, viết lại và gởi lên WD cùng một vài diễn đàn. Mời các pác cùng vào chém gió cho vui nhé.

      Thật thú vị biết bao khi chúng ta, những người con nhà kỹ thuật tưởng như khô khan, nhưng lại rất yêu thích âm nhạc.

      Và sự thú vị sẽ tăng gấp đôi khi những con nhà kềm búa chúng ta lại cảm thụ âm nhạc theo cả 2 mặt: nghệ thuật và ... kỹ thuật.

      Hôm nay QT mở chủ đề này để chúng ta tám với nhau về những mối liên quan giữa nghệ thuật và kỹ thuật. Mà cụ thể ở đây là âm nhạc và toán học, vật lý.

      Mời các bạn cùng tham gia.

      --------------------------------------------------------------------------------
      Xem bài viết cùng chuyên mục:

      Sửa lần cuối bởi wendy; 28-05-2011 lúc 22:39. Lý do: Chia bài.

    2. The Following 2 Users Say Thank You to quocthai For This Useful Post:


    3. #2
      Tham gia
      30-05-2008
      Địa chỉ
      Cung trăng
      Bài viết
      2,497
      Cảm ơn
      1,184
      Được cảm ơn 3,898 lần, trong 1,468 bài

      Mặc định Vật lý, Toán học và Âm nhạc.

      QT mở màn bài đầu tiên nè:

      Hệ nhị phân đã được dùng trong âm nhạc từ lâu

      Khác với nhiều ngành khác, âm nhạc không sử dụng hệ thập phân để chia thời gian của những nốt nhạc. Trong khi các nhà toán học chia rất nhiều thứ theo hệ thập phân, thời gian chia theo hệ lục thập phân, thì các nhà viết nhạc chia thời gian theo hệ nhị phân.

      Nếu lấy một note có thời gian tồn tại dài nhất là nốt vuông (hiện nay không còn sử dụng) thì các nốt khác sẽ được tính toán bằng cách chia đôi.

      1 nốt vuông = 2 nốt tròn,
      1 nốt tròn = 2 nốt trắng,
      1 nốt trắng = 2 nốt đen,
      1 nốt đen = 2 nốt móc,
      1 nốt móc = 2 nốt móc đôi,
      1 nốt móc đôi = 2 nốt móc ba,
      1 nốt móc ba = 2 nốt móc 4.

      Hehe, không biết các nhà nghiên cứu máy tính có bị các nhà làm nhạc thời xưa xửa xừa xưa kiện cáo đòi bản quyền không he?

      Sửa lần cuối bởi wendy; 28-05-2011 lúc 22:39. Lý do: Chia bài.

    4. The Following 2 Users Say Thank You to quocthai For This Useful Post:


    5. #3
      Tham gia
      30-05-2008
      Địa chỉ
      Cung trăng
      Bài viết
      2,497
      Cảm ơn
      1,184
      Được cảm ơn 3,898 lần, trong 1,468 bài

      Mặc định Ðề: Vật lý, Toán học và Âm nhạc.

      Thang âm của âm nhạc thực chất là gì?

      Cao độ của những note trong âm nhạc được thể hiện trong vật lý và toán học bằng các đại lượng nào. Đó là tần số rung của vật phát âm.

      Ngày trước, người ta lấy âm thanh mẫu của note La, bát độ thứ 3 (ký hiệu là A3) là 435 Hz. Sau này cải tiến thang âm đi, và lấy chuẩn cho note A3 là 440Hz.

      Từ note A3, người ta tính ra tần số của các note khác theo phép tính nào?

      1/. Tần số của các note ngày xưa được tính theo thang hữu tỷ.


      Từ note La, nếu chúng ta nâng tần số lên gấp 1,5 lần (tỷ số 3/2) thì ta sẽ được 1 quãng 5, tức là note Mi. Nếu nâng lên 1,33 lần (tỷ số 4/3) sẽ được quãng 4 tức note Re.

      Những âm giai được xây dựng trên cơ sở âm thanh hữu tỷ này được gọi là âm giai hòa điệu. Chúng có đặc tính là các note trong một hợp âm nào đó sẽ có những họa tần cùng tần số với nhau. Thí dụ họa tần bậc 3 của not La sẽ bằng với họa tần bậc 2 của not Mi. Ho đó, chúng sẽ rất ăn ý với nhau, và tạo ra những cảm giác rất êm tai.

      Tuy nhiên đến thời Bach, người ta đã nhận thấy một số thiếu sót trong hệ thang âm hữu tỷ này, và đã cải tiến lại.

      2/. Những thiếu sót trong hệ thang âm hữu tỷ:


      a/. Vì cố gượng ép cho tất cả các note so với note chuẩn La 3 phải có một tỷ số chẵn chòi, do đó sẽ sinh ra những khoảng cách khác nhau giữa các note. Thí dụ khoảng cách giữa La và Si (quãng 2 trưởng) sẽ khác với khoảng cách giữa Do và Re (cũng quãng hai trưởng). Mà cụ thể là tỷ số giữa 2 tần số của nó sẽ khác.

      b/. Vì khoảng cách giữa các note không đều nhau nên khi dịch giọng, sẽ bị thay đổi đi đôi chút. Vì thế vào thời ấy, bản nhạc nào viết ở giọng nào thì chỉ chơi ở giọng đó thôi. Việc dịch giọng sẽ làm hồn của bản nhạc thay đổi.

      c/. Nếu người ta xếp chồng 7 quãng 5 (1.5 ^ 7) lên với nhau, ta sẽ quay trở về note La thăng, nghĩa là sẽ bằng với 4 quãng tám của note La thăng cạnh note La 3. Thực tế không phải như vậy. mà sẽ lệch đi một chút. Vì thế tạo ra cảm giác không êm tai chút nào. Khi đó người ta gọi đó là "quãng 5 chó sói".

    6. The Following 2 Users Say Thank You to quocthai For This Useful Post:


    7. #4
      Tham gia
      30-05-2008
      Địa chỉ
      Cung trăng
      Bài viết
      2,497
      Cảm ơn
      1,184
      Được cảm ơn 3,898 lần, trong 1,468 bài

      Mặc định Ðề: Vật lý, Toán học và Âm nhạc.

      Tiếp tục nhé, các pác.

      3/. Thang âm logarithm.


      Kể từ thời J.S. Bach, ông đã đề nghị một thang âm cải tiến trong đó, tần số của các note được phân bố không phải theo thang hữu tỷ, mà theo thang logarith. Theo thang âm mới này, tần số của 2 note liền kề nhay luôn chênh lệch nhau bằng 1 tỷ số không đổi, bằng căn số bậc 12 của 2. Từ đó, thang âm này được sử dụng phổ biến cho đến nay.

      4/. Những đặc tính của thang logarithm:

      Thang logarithm đã giải quyết được những vấn đề của thang hữu tỷ về vấn đề quãng 5 chó sói, về vấn đề khoảng cách giữa các note không bằng nhau, về vấn đề dịch giọng qua lại các ton. Tuy nhiên nó lại phá vỡ những ưu điểm tuyệt đối của thang hữu tỷ, đó là tính hòa điệu tuyệt vời của thang này.

      Những người tôn sùng nhạc cổ điển, vẫn thích thang âm hữu tỷ hơn. Rất nhiều nhạc cụ cho đến bây giờ vẫn chỉ có thể chơi theo thang hữ tỷ, thí dụ như các nhạc cụ thuộc bộ hơi (kèn đồng, kèn gỗ). Đàn clavecin ngày trước phải lên dây theo thang hữu tỷ rất khó khằn, bây giờ đã được thay thế bằng đàn piano, lên dây theo thang logarithm. Các nhạc cụ cải tiến sau này như đàn guitare, mandolin... hoàn toàn được ngăn phím ra để có thể chơi theo thang loga một cách chính xác.

      Tuy nhiên, những nhạc cụ thuộc bộ dây (violin, viola, cello, contre basse) lại vừa có thể chơi theo thang hữu tỷ, vừa có thể chơi theo thang logarithm. Đơn giản vì bàn phím của nó... không có chia ngăn.

      Nhưng có một điều chắc chắn, chỉ những người có đôi tai cực kỳ nhạy và rèn luyện lâu năm mới có thể nhận ra chỗ khác biệt giữa hai thang âm này. Chứ còn chơi nhạc theo kiểu amateur như anh em mình chắc chẳng thể nào phân biệt nổi.




    8. Những thành viên đã cảm ơn quocthai vì bài viết hữu ích:


    9. #5
      Tham gia
      30-05-2008
      Địa chỉ
      Cung trăng
      Bài viết
      2,497
      Cảm ơn
      1,184
      Được cảm ơn 3,898 lần, trong 1,468 bài

      Mặc định Ðề: Vật lý, Toán học và Âm nhạc.

      Bí mật của chiếc sừng trâu.

      Chắc Qt và các bạn cũng nhiều lần xem các phim chiến tranh cổ đại. Trong các phim đó, thường thấy các chiến sĩ ngày xưa, đeo cái tù và trước ngực, và khi cần, móc ra thổi. Tiếng tù và vang lên inh ỏi, và âm thanh truyền đi khá xa.

      Từ nguyên lý của chiếc tù và sừng trâu đó, người ta đã chế ra biết bao nhiêu nhạc cụ, dựa trên cái nguyên lý đó.

      Các bạn hay tham gia các chương trình cắm trại hương đồng gió nội, chắc cũng biết cách kẹp một cọng cỏ vào giữa hai bàn tay và thổi lên những khúc nhạc mà mình yêu thích. Bạn nào nghịch ngợm hơn, sẽ cắt một miếng nilon từ chiếc bao ny long đựng thức ăn ngậm vào giữa hai môi để hót giả tiếng chim.

      Thế nhưng tiếng nhạc của lá cỏ và tiếng chim hót của bao ny lông sẽ không đủ lớn và vang không đủ xa.

      Một số người đã nảy ra sáng kiến, đưa lá cỏ hoặc cái bao nylong đó vào đầu nhọn của một cái sừng trâu. Thế là âm thanh của nó bỗng nhiên được khuếch đại lớn lên và vang xa hơn.

      Từ những sáng kiến tương tự như trên, hàng loại nhạc cụ bộ hơi đã được ra đời. Ngọn cỏ đã được biến thành chiếc dăm kèn. cái sừng trâu đã được thay thế bằng cái loa kèn bằng gỗ, bằng sửng, hay bằng kim loại sáng loáng. Âm thanh từ chiếc dăm đã được điều chình tần số bằng những lỗ thông hơi bên trên thân những cây kèn. Nhưng độ lớn và độ vang của nó lại phụ thuộc rất nhiều vào chiếc loa ấy.

      Nếu chúng ta để ý, thì mỗi cây kèn sẽ có một âm vực riêng. Có cây có âm vực tương đương với giọng kim, tức giọng nữ cao (soprano). lại có những cây to đùng, nặng nề, vớ âm vực tương đương với giọng thổ, tức giọng nam trầm (basse). Để phát được những âm thanh đúng với âm vực trên mà độ lớn đạt yêu cầu, thì mỗi chiếc loa kèn cần khải có chiều dài và độ mở miệng xác định. Chúng ta thấy những cây kèn có âm vực cao thì loa kèn nhỏ, và chiều dài cổ kèn cũng ngắn. Trong khi những cây kèn có âm vực trầm hơn lại đòi hỏi loa kèn lớn, và cổ kèn cũng dài. Nhiều nhạc cụ cần một chiều dài dài đến nỗi người ta không th6e3 mang vác được. Vì thế các nhà làm nhạc cụ phải điều chỉnh, làm cho cổ kèn cong đi, gấp khúc lại (như kèn saxso) hoặc quấn thành một vòng (kèn trombol) hoặc thậm chí nhiều vòng (kèn cor). Có cây kèn trầm nhất, kèn bassion, cổ kèn quấn đến vài vòng và mở ra thành cái loa kèn to tướng phía trên đầu người chơi.

      Từ kinh nghiệm của các nhạc cụ bộ hơi, sau này khi kỹ thuật âm nhạc điện tử ra đời, người ta bắt đầu thiết kế những cái loa theo hình dạng của những cái loa kèn nói trên.

      Có lẽ nhiều người cũng từng thấy những cái loa treble kèn nghe chát chúa, những chiếc loa mid range với những cái loa kèn lắp thêm. Nhưng đặc sắc nhất vẫn là những thùng loa basse được thiết kế theo kiểu kèn (tù và). Với nhiều chiếc loa, để hạ giải tần xuống mức cần thiết, miệng kèn của loa chưa đủ lớn, người ta cần tận dụng thêm, cả góc nhà xem như là một phần của miệng loa.

      Không biết có pác nào tìm ra được những thông tin, công thức có liên quan giữa tần sốâm thanh với chiều dài cổ loa, chiều rộng miệng loa và profil độ mở của miệng loa không?

    10. #6
      Tham gia
      02-03-2011
      Bài viết
      124
      Cảm ơn
      45
      Được cảm ơn 152 lần, trong 58 bài

      Mặc định Ðề: Vật lý, Toán học và Âm nhạc.

      Cu Tí chả biết gì về nhạc nên không ủng hộ bác Cuốc được. Ném đá hội nghị chút xíu thế này nha.

      GS Ngô Bảo Châu (ai cũng biết) có cuộc phỏng vấn với GS Đàm Thanh Sơn (chắc ít người biết hơn, bác nào không biết xem ở đây), trong đó có một câu hỏi thế này:
      NBC : Được biết anh Sơn có quan tâm đến âm nhạc, xin hỏi anh một câu về đề tài này. Vật lý có giải thích được tại sao có những hòa âm ta thấy rất chói tai, mà có những hòa âm lại thật dịu dàng, có hòa âm nghe lần đầu thì êm tai, nghe vài lần thì khó chịu như ăn quá nhiều thịt mỡ, còn có những hòa âm thì mỗi lần nghe lại, lòng ta vẫn không khỏi bồi hồi ?
      ĐTS : Câu hỏi của bạn đi xa khỏi ranh giới của vật lý rất nhiều, và chắc là đi ra ngoài cả ranh giới của khoa học tự nhiên nữa. Pythagoras thường được coi là người đầu tiên khám phá ra mối liên hệ giữa âm nhạc và toán học: các hòa âm nghe êm tai có tỷ lệ giữa các tần số của các nốt gần với các phân số đơn giản.
      Nhưng tại sao có những hợp âm gây buồn, gây vui, tôi không giải thích được.
      GS Sơn đã chịu, liệu bác Cuốc có cao kiến chi không?

    11. Những thành viên đã cảm ơn Cu Tí học Điện vì bài viết hữu ích:


    12. #7
      Tham gia
      30-05-2008
      Địa chỉ
      nhà của Papa và Maman
      Bài viết
      2,657
      Cảm ơn
      1,053
      Được cảm ơn 4,512 lần, trong 1,617 bài

      Mặc định Ðề: Vật lý, Toán học và Âm nhạc.

      Ngay trong hòa âm hiện đại, tức sử dụng những hợp âm thuộc thang âm không hữu tỷ, người ta cũng có những hòa âm thuận và hòa âm nghịch rồi, anh ơi.

      Các anh chị có sử dụng đàn ghi ta chắc chắn đều biết đến các hợp thất trình áp âm, hay gọi ngắn gọn là hợp âm bảy. Nếu học piano thì còn nhiều hợp âm nghịch khác, như hợp âm thất giảm, hợp âm chín, vvv. Đó là những hợp âm nghịch, tạo ra cảm giác chói tai, khác với hợp âm ba, hợp âm sáu và hợp âm bốn sáu, là những hợp âm thuận, tạo cảm giác êm tai.

      Trong những lý luận cơ bản về hòa âm, mỗi đoạn nhạc thường có những khúc ban đầu êm ái, rồi những khúc giữa tạo ra xung đột và khúc cuối để giải quyết các xung đột đó. Trong giai đoạn xung đột, có thể có những chỗ giải quyết tạm thời, có những chỗ giải quyết không dứt khoát, nhưng thường (>90%) thì cuối đoạn nhạc sẽ giải quyết dứt điểm.

      Một trong các cách giải quyết dứt điểm được ưa chuộng, là chuyển từ một hợp âm rất chói tai (như hợp âm bảy, hợp âm chín) về hợp âm rất êm tai là hợp chủ âm.
      Sửa lần cuối bởi ngoclan3110; 30-05-2011 lúc 17:32. Lý do: Tách bài cho dễ đọc!
      Nhóc thích xí xọn,
      Nhóc thích xì păm,
      Nhóc thích trêu các anh.
      Hi hi hi....

    13. #8
      Tham gia
      30-05-2008
      Địa chỉ
      nhà của Papa và Maman
      Bài viết
      2,657
      Cảm ơn
      1,053
      Được cảm ơn 4,512 lần, trong 1,617 bài

      Mặc định Ðề: Vật lý, Toán học và Âm nhạc.

      Xét về mặt vật lý, hợp âm nghịch là hợp âm mà trong cấu tạo của nó có những quãng nghịch, tức là quãng không êm tai. hai quãng nghịch quan trọng nhất trong hòa âm là quãng hai và quãng đảo của nó là quãng bày, hoặc quãng kép của nó là quãng chín.

      Tại sao lại nghịch tai?

      Cá quãng rất gần nhau như quãng hai, tỷ lệ tần số của chúng khá nhỏ, gần bằng 1. Khi đó, hai âm vang lên cùng lúc sẽ tạo ra giao thoa, và tạo nên tần số phách. Mà tần số phách này khá thấp so với hai tần số còn lại và không có mối liên hệ rõ nét gì về bội số chung hoặc ước số chung cả, do đó gây nên những hỗn loạn và nghe như có tiếng ồn xen lẫn vào. Vì thế nên nghe mới chói tai.

      Trong khi đó, các quãng thuận có tỷ số không gần nhau lắm, nên tần số phách khi giao thoa sẽ khá cao, và lại hòa hợp với cả 2 tần số ban đầu. Vì vậy nghe du dương êm ái.
      Sửa lần cuối bởi ngoclan3110; 30-05-2011 lúc 17:32.
      Nhóc thích xí xọn,
      Nhóc thích xì păm,
      Nhóc thích trêu các anh.
      Hi hi hi....

    14. Những thành viên đã cảm ơn cô Nhóc vì bài viết hữu ích:


    15. #9
      Tham gia
      30-05-2008
      Địa chỉ
      Cung trăng
      Bài viết
      2,497
      Cảm ơn
      1,184
      Được cảm ơn 3,898 lần, trong 1,468 bài

      Mặc định Ðề: Vật lý, Toán học và Âm nhạc.

      Trích dẫn Gửi bởi cô Nhóc Xem bài viết
      Ngay trong hòa âm hiện đại, tức sử dụng những hợp âm thuộc thang âm không hữu tỷ, người ta cũng có những hòa âm thuận và hòa âm nghịch rồi, anh ơi.

      Các anh chị có sử dụng đàn ghi ta chắc chắn đều biết đến các hợp thất trình áp âm, hay gọi ngắn gọn là hợp âm bảy. Nếu học piano thì còn nhiều hợp âm nghịch khác, như hợp âm thất giảm, hợp âm chín, vvv. Đó là những hợp âm nghịch, tạo ra cảm giác chói tai, khác với hợp âm ba, hợp âm sáu và hợp âm bốn sáu, là những hợp âm thuận, tạo cảm giác êm tai.

      Trong những lý luận cơ bản về hòa âm, mỗi đoạn nhạc thường có những khúc ban đầu êm ái, rồi những khúc giữa tạo ra xung đột và khúc cuối để giải quyết các xung đột đó. Trong giai đoạn xung đột, có thể có những chỗ giải quyết tạm thời, có những chỗ giải quyết không dứt khoát, nhưng thường (>90%) thì cuối đoạn nhạc sẽ giải quyết dứt điểm.

      Một trong các cách giải quyết dứt điểm được ưa chuộng, là chuyển từ một hợp âm rất chói tai (như hợp âm bảy, hợp âm chín) về hợp âm rất êm tai là hợp chủ âm.
      Hehe, Nhóc học hòa âm theo sách cuả Nga phải không? Thấy nói đến tạo xung đột và giải quyết xung đột.

      Anh Cuốc không học theo sách Nga, mà học theo sách của miền Nam thời trước. Sách Nga chỉ để đọc thêm cho vui.

      Các vấn đề Nhóc đưa ra, thì anh Cuốc học là "Giai kết".

      Giả sử bản nhạc viết bằng ton Do trưởng (C).

      Giải quyết vấn đề trọn vẹn, gọi là giai kết chót. Nó bao gồm 2 thể loại, là :

      • giai kết trọn (G7-->C)và
      • giai kết nghiêm (F-->C)

      Giải quyết vấn đề không trọn vẹn, gọi là

      • giai kết thiếu (G7-->C, nhưng không ở thể trực, mà ở thể đảo),
      • giai kết gãy (G7 nhưng không về C, mà về một hợp âm khác).
      • giai kết áp âm (C-->G7)
      • ... còn nhiều nữa, nhưng không ôn luyện, quên hết dzồi.

      Giai kết trọn dùng để kết thúc hầu hết 90% các bản nhạc phổ thông. Giai kết nghiêm thường dùng để kết thúc các bản nhạc mang tính tôn nghiêm như nhạc tôn giáo... Giai kết này tạo ra cảm giác ngưng nghỉ trọn vẹn.

      Các loại giai kết không trọn vẹn dùng để kết thúc những câu nhạc, những đoạn nhạc ngắn. Nó tạo ra cảm giác bản nhạc chỉ mới ngưng nghỉ tạm thời.

      Tuy nhiên có một số ít bản nhạc không kết bằng giai kết trọn, hoặc giai kết nghiêm, mà kết bằng một trong các giai kết còn lại. Đây là chủ ý của tác giả, tạo ra cảm giác bài nhạc còn chưa chấm dứt. Thí dụ bài Lãnh tụ ca, không kết bằng giai kết trọn, nhằm tạo cho người nghe cảm giác là ông cụ còn sống mãi...

    16. The Following 3 Users Say Thank You to quocthai For This Useful Post:


    17. #10
      Tham gia
      30-05-2008
      Địa chỉ
      nhà của Papa và Maman
      Bài viết
      2,657
      Cảm ơn
      1,053
      Được cảm ơn 4,512 lần, trong 1,617 bài

      Mặc định Ðề: Vật lý, Toán học và Âm nhạc.

      Anh Cti đang đặt vấn đề giải thích bằng vật lý kia kìa. Nhóc lỡ viết 1 bài về lý luận âm nhạc, phải viết thêm một bài về vật lý nữa đó.
      Nhóc thích xí xọn,
      Nhóc thích xì păm,
      Nhóc thích trêu các anh.
      Hi hi hi....

    18. The Following 2 Users Say Thank You to cô Nhóc For This Useful Post:


    Trang 1 của 2 12 CuốiCuối

    Trả lời với tài khoản Facebook

    Văn Võ Trạng Nguyên
    Hắc Hiệp Đại Chiến Thánh Bài 2
    Đặc Cảnh Diệt Ma
    Khử Ma Đạo Trưởng
    Cương Thi Diệt Tà
    Sự Hình Thành Của Đế Chế Mông Cổ
    NHỮNG KHOẢNH KHẮC ĐÁNG NHỚ CỦA GIẢI GOLF PHÚ MỸ HƯNG 2016